Lukarna trapezowa – konstrukcje ciesielskie

Lukarna trapezowa jest jedną z bardziej rozbudowanych form lukarn dachowych. Łączy większą przestrzeń użytkową charakterystyczną dla lukarny jednospadowej z atrakcyjniejszym wyglądem, jaki daje lukarna dwuspadowa.

Ze względu na swoją geometrię lukarna trapezowa jest rozwiązaniem bardziej złożonym konstrukcyjnie niż proste lukarny pulpitowe, jednak pozwala uzyskać dużą powierzchnię okna oraz korzystne doświetlenie poddasza.

Lukarna trapezowa jest często stosowana w dachach o większej powierzchni połaci, gdzie zależy nam na uzyskaniu większego otworu okiennego oraz lepszego doświetlenia poddasza.

Jeżeli chcesz poznać także inne rodzaje lukarn dachowych, przeczytaj artykuł:
https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-doswietli-i-ozdobi/

Zastosowanie lukarny trapezowej

Lukarna trapezowa stosowana jest przede wszystkim w dachach o większej powierzchni połaci, gdzie jej charakterystyczna forma może zostać odpowiednio wyeksponowana. W porównaniu z prostszymi typami lukarn wyróżnia się bardziej złożoną geometrią oraz wyraźnym kształtem architektonicznym.

Rozwiązanie to spotykane jest zarówno w architekturze tradycyjnej, jak i w nowoczesnych projektach domów jednorodzinnych. Lukarna trapezowa pozwala uzyskać dobre doświetlenie poddasza oraz zwiększyć przestrzeń użytkową pomieszczeń znajdujących się pod dachem.

Geometria lukarny trapezowej

Geometria lukarny trapezowej jest bardziej złożona niż w przypadku prostych lukarn jednospadowych. Wynika to z obecności dwóch bocznych połaci, które tworzą charakterystyczne „skrzydełka” lukarny.

Geometria lukarny trapezowej jest bardziej złożona niż w przypadku lukarn jednospadowych. Wynika to z obecności dwóch bocznych połaci, które tworzą charakterystyczne „skrzydełka” lukarny. Spotyka się dwie odmiany lukarny trapezowej: o prostokątnej połaci głównej oraz o trapezowej połaci głównej. Dwie boczne połacie, często nazywane skrzydełkami, nachylone są pod bardzo dużym, sięgającym nawet 70-80 stopni, kątem. Takie rozwiązanie pozwala na uzyskanie dużej powierzchni okna przy zachowaniu zwartej bryły lukarny.

Główna połać lukarny przenika się z połacią dachu głównego w linii załomu (1), [rys. nr 1], a jej zakończenie następuje w okapie (4). Połączenie głównej połaci lukarny z bocznymi połaciami następuje w linii naroża (2), linia kosza (3) stanowi połączenie bocznych połaci z połacią dachu głównego, zaś od frontu lukarny boczne połaci zakończone są okapami szczytowymi lewym oraz prawym (6) i (7).

Tak złożona geometria lukarny trapezowej wpływa bezpośrednio na sposób jej wykonania, dlatego konstrukcja tej lukarny jest bardziej wymagająca niż w przypadku prostych lukarn pulpitowych.

Konstrukcja lukarny trapezowej

Konstrukcja lukarny trapezowej wymaga większej precyzji wykonania niż w przypadku prostszych typów lukarn dachowych. Konstrukcja lukarny trapezowej nie należy do najprostszych, a utrudnienia wynikają przede wszystkim z dużego nachylenia bocznych skrzydełek lukarny oraz konieczności realizacji podwójnych koszy i naroży. Konstrukcja lukarny trapezowej wymaga większej precyzji wykonania niż w przypadku prostych lukarn pulpitowych. Lukarna trapezowa z deską koszową to najprostsza z możliwych konstrukcji [rys. nr 2].

Zasadnicza część konstrukcji lukarny wywodzi się bezpośrednio z lukarny jednospadowej, krokwie głównej połaci lukarny wsparte są zazwyczaj w trzech punktach: na ramce okiennej, na pomocniczej płatwi oraz na krokwiach połaci dachu głównego. Krokwie lukarny mogą być ustawione obok krokwi dachu i skręcane za pomocą śrub bądź opierane na górnej powierzchni krokwi i mocowane gwoździami. Na bocznych połaciach zastosowane zostały kulawki ustawione pionowo. Górne połączenie kulawek (linia naroża) ze skrajną krokwią zostało wykonane za pomocą zaciosu, aczkolwiek często stosowane jest prostsze połączenie doczołowe. W koszu kulawki oparto na desce koszowej. Zastosowanie deski koszowej wymaga właściwego przygotowania jej „podbudowy”. W tym celu krokiew z połaci dachu„przepuszczona” została tuż obok ramki okiennej.

Dodatkowo zastosowano wymiany łączące ze sobą dwie najbliższe krokwie i umożliwiające pewne oparcie dla deski koszowej. Uzyskana konstrukcja jest bardzo przejrzysta, jednak ułatwienia w samej konstrukcji lukarny pociągają za sobą niestety następujące konsekwencje: wewnętrzna zabudowa lukarny jest prostokątna, ponieważ należy ją wykonać na „przepuszczonej” krokwi, we frontowej części lukarny można stosować jedynie prostokątne okna, w boczne trójkąty nie można wstawić okien.

Lukarna trapezowa z elementem koszowym to rozwiązanie klasyczne [rys. nr 3]. Deska koszowa została w tym przypadku zastąpiona elementem koszowym. Nie jest to typowa „wycinana” krokiew koszowa, a element koszowy – duże nachylenie skrzydełek lukarny dyskwalifikuje standardowo wycinane kosze. Element koszowy nie jest ustawiony równolegle do krokwi, ale pod pewnym kątem i aby uzyskać zgodność płaszczyzn z połacią dachu, element koszowy należy fazować (górna strona) lub obrócić, dopasowując górne płaszczyzny elementów. Kulawki połączone są z elementem koszowych za pomocą zaciosu. Rozwiązanie takie wymaga właściwego ustawienia elementu koszowego (przesunięcie do wnętrza lukarny), aby móc wykonać zacios na kulawkach. Kulawki można łączyć także doczołowo. Prezentowane rozwiązanie konstrukcji lukarny trapezowej umożliwia pełne wykorzystanie trapezowej przestrzeni poddasza oraz zastosowanie trapezowych okien bądź pakietu okien trójkątnych i prostokątnych.

Pokrycie dachu lukarny trapezowej

Ze względu na swoją geometrię lukarna trapezowa najlepiej współpracuje z pokryciami dachowymi, które pozwalają na łatwe dopasowanie elementów w koszach oraz przy załamaniach połaci. Szczególnie dobrze sprawdzają się:

• dachówka ceramiczna karpiówka,
• dachówka ceramiczna zakładkowa,
• dachówka betonowa,
• blacha na rąbek stojący,
• gont bitumiczny.

Przy pokryciach wielkoformatowych, takich jak blachodachówka panelowa lub dachówka wielkoformatowa, należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe wykonanie koszy dachowych oraz dopasowanie elementów przy bocznych połaciach lukarny.

Na co zwrócić uwagę przy wykonaniu lukarny trapezowej

Wykonanie lukarny trapezowej wymaga dużej dokładności zarówno na etapie konstrukcji ciesielskiej, jak i prac dekarskich. Do najważniejszych elementów, na które należy zwrócić uwagę, należą:

• prawidłowe wykonanie koszy dachowych pomiędzy bocznymi połaciami lukarny a połacią dachu głównego,
• zachowanie odpowiednich spadków połaci bocznych,
• dokładne dopasowanie obróbek blacharskich,
• prawidłowe wykonanie izolacji w miejscach styku połaci.

Miejsca połączeń połaci lukarny z połacią główną są szczególnie narażone na gromadzenie się wody oraz śniegu, dlatego wymagają bardzo starannego wykonania warstw wstępnego krycia oraz obróbek blacharskich.

Zalety i wady lukarny trapezowej

Lukarna trapezowa wyróżnia się charakterystyczną formą architektoniczną, która nadaje dachowi bardziej dynamiczny i nowoczesny wygląd. Dzięki swojej geometrii pozwala uzyskać stosunkowo dużą przestrzeń użytkową poddasza.

Do najważniejszych zalet lukarny trapezowej należą:

• interesująca forma architektoniczna
• dobre doświetlenie poddasza
• możliwość uzyskania większej przestrzeni użytkowej
• wyraźny efekt wizualny na połaci dachu

Do ograniczeń tego rozwiązania należą:

• bardziej złożona geometria konstrukcji
• większa pracochłonność wykonania
• konieczność precyzyjnego wykonania koszy dachowych

Podsumowanie

Lukarna trapezowa jest rozwiązaniem pośrednim pomiędzy lukarną jednospadową a dwuspadową. Dzięki swojej geometrii pozwala uzyskać dużą powierzchnię użytkową poddasza oraz atrakcyjny wygląd dachu. Jednocześnie jej konstrukcja jest bardziej wymagająca pod względem ciesielskim i dekarskim, ponieważ wymaga wykonania dodatkowych koszy oraz naroży połaci.

Literatura:

1. Franz Kramer: Grundwissen des Zimmerers
2. Hans-Jürgen Sterly, Horst Böttcher, Heino Walter: Ceramiczne pokrycia dachowe – szczegóły wykonawcze
3. Ernst Neufert: Podręcznik projektowania architektoniczno-budowlanego
4. J. Pogorzelski, L. Urban: Ustroje budowlane, cześć II – konstrukcje drewniane
5. Janusz Kotwica: Konstrukcje drewniane w budownictwie tradycyjnym
Autorzy:
mgr inż. Piotr Leń – Dietrich’s Polska
Piotr Głowacki – student – SGGW Warszawa
Piotr Jaczewski – student – SGGW Warszawa

Zobacz także

• https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-dwuspadowa-konstrukcje-ciesielskie/
• https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-jednospadowa-konstrukcje-ciesielskie/
• https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-trojkatna-konstrukcje-ciesielskie/
  https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-barylkowa-konstrukcje-ciesielskie/
• https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-wole-oko-konstrukcje-ciesielskie/