Lukarna jednospadowa – konstrukcje ciesielskie
Lukarna jednospadowa (ciągniona) jest jedną z najprostszych konstrukcji stosowanych w dachach skośnych. Dzięki prostej geometrii i nieskomplikowanej budowie stanowi ciekawy przykład tradycyjnych rozwiązań ciesielskich stosowanych przy wykonywaniu lukarn dachowych.
Choć lukarna jednospadowa nie jest dziś najczęściej stosowaną formą lukarn dachowych, nadal stanowi ważny element tradycyjnej ciesiołki dachowej. Jej konstrukcja jest stosunkowo prosta, a zastosowane rozwiązania mogą stanowić dobry punkt wyjścia do zrozumienia bardziej złożonych typów lukarn.
Jeśli chcesz poznać rodzaje lukarn dachowych oraz ich funkcję w konstrukcji dachu, przeczytaj artykuł:
Lukarny w dachach skośnych – rodzaje i konstrukcja.
Zastosowanie lukarny jednospadowej
Lukarna jednospadowa należy do najprostszych konstrukcyjnie typów lukarn dachowych. Z tego względu często stosowana jest w dachach o nieskomplikowanej konstrukcji, gdzie zależy nam przede wszystkim na poprawie doświetlenia poddasza przy zachowaniu stosunkowo prostej formy konstrukcyjnej.
Rozwiązanie to dobrze sprawdza się w dachach o umiarkowanym nachyleniu połaci oraz w projektach domów o nowoczesnej architekturze. Lukarna jednospadowa pozwala uzyskać dodatkową przestrzeń użytkową poddasza, jednak ze względu na niewielkie nachylenie jej połaci wymaga starannego doboru materiału pokryciowego.
Geometria lukarny jednospadowej
Lukarna jednospadowa przykryta jest jedną połacią o stałym nachyleniu. Połać ta przechodzi w połać dachu głównego poprzez poziomą linię załomu.
Kąt nachylenia połaci lukarny może być bardzo różny – od 0° (dach płaski) aż do wartości niewiele mniejszej od nachylenia połaci dachu głównego.
W praktyce często pojawia się pewna wada tego rozwiązania. Aby uzyskać dobre doświetlenie poddasza, konieczne jest podniesienie wysokości frontowej ściany lukarny. W rezultacie powstaje połać o niewielkim nachyleniu, co ogranicza możliwość zastosowania niektórych materiałów pokryciowych, zwłaszcza dachówek wymagających większego spadku.
a) połać nachylona
b) połać pozioma
Konstrukcja lukarny jednospadowej
Mała lukarna na połaci dachu
Konstrukcja lukarny jednospadowej w dużej mierze uzależniona jest od jej wielkości oraz położenia na połaci dachu. Małe lukarny umieszczone na połaci (rys. nr 2) zwykle nie wymagają dodatkowych wzmocnień konstrukcji dachu. Krokwie dachu głównego stanowią podparcie zarówno dla krokwi lukarny – punkt załomu połaci, jak również dla ramki frontowej lukarny.
Lukarna jednospadowa na murłacie
Dla dolnej belki ramki – parapetu – specjalnie został wykonany zacios w krokwiach dachu głównego, gwarantujący stabilne oparcie dla ramki. Słupy ramki zostały połączone z parapetem oraz płatwią za pomocą czopowania. Lokalizacja tej samej lukarny w miejscu ścianki kolankowej i murłaty (rys. nr 3) umożliwia rezygnację z opierania całej lukarny bezpośrednio na krokwiach. Słupy ramki frontowej lukarny mocowane są bezpośrednio do murłaty. Ostateczną wielkość otworu można dopasować, dodając parapet mocowany do słupów.
Duża lukarna jednospadowa
Gdy zachodzi potrzeba budowy lukarny jednospadowej o szerokości przekraczającej szerokość pojedynczego rozstawu krokwi, nie można jej opierać jedynie na samych krokwiach (rys. nr 4). Budowa dużej lukarny jednospadowej na dachu krokwiowo-jętkowym wymaga zastosowania wymianów w miejscu załomu połaci. Skrajne, pełne krokwie dachu głównego wymagają wzmocnienia, ponieważ do nich jest mocowany wymian. Można je wykonać z większego przekroju drewna lub poprzez połączenie kilku regularnych krokwi ze sobą. Druga opcja nie wymaga zamawiania dodatkowych przekrojów i ułatwia zachowanie jednakowych elementów na okapie (dodatkowe elementy obcinane są do lica murłaty).
Lukarna jednospadowa w konstrukcji płatwiowej
Wydłużenie kleszczy w miejscu lukarny oraz ich połączenie z krokwiami lukarny ułatwia późniejszą zabudowę poddasza. Bardziej zgrabnie wygląda konstrukcja dużej lukarny jednospadowej na dachu o konstrukcji płatwiowej (rys. nr 5).
Płatew pośrednia może być bezpośrednim punktem oparcia dla krokwi lukarny lub stanowić pośrednie oparcie za pomocą dodatkowego stolca. Przekrój oraz rozstaw krokwi lukarny nie musi być identyczny z krokwiami dachu głównego. Wzmocnienia nie wymagają skrajne krokwie dachu głównego, przynajmniej na samej połaci dachu. Kwestią zupełnie inną jest ewentualnie wzmocnienie skrajnych krokwi na okapie, ze względu na mocowanie krokwi dachu głównego poniżej lukarny. Przy większych okapach oraz ciężkich typach pokryć dachowych może zachodzić taka konieczność.
Lukarna jednospadowa dobrze sprawdza się w dachach o prostej geometrii, gdzie zależy nam na doświetleniu poddasza przy nieskomplikowanej konstrukcji więźby dachowej.
Zabudowa ścian lukarny jednospadowej
Po wykonaniu konstrukcji lukarny kolejnym etapem jest wykonanie zabudowy ścian oraz przygotowanie podłoża pod warstwy izolacyjne i pokrycie dachowe. Ściany lukarny najczęściej zabudowuje się płytami z materiałów drewnopochodnych, takich jak:
- sklejka wodoodporna
- płyta OSB/3
Optymalna grubość płyt wynosi około 10 mm.
Dla ścian bocznych konieczne jest wykonanie pomocniczego szkieletu z drewnianych słupków. Mocuje się je pomiędzy krokwiami lukarny a krokwiami dachu głównego w rozstawie około 60 cm.
Rodzaj łączników oraz sposób montażu płyt powinny być dobrane zgodnie z wytycznymi producenta materiału.
Zalety i wady lukarny jednospadowej
Lukarna jednospadowa należy do najprostszych konstrukcyjnie typów lukarn dachowych. Jej nieskomplikowana forma sprawia, że jest stosunkowo łatwa do wykonania i dobrze współpracuje z wieloma typami więźby dachowej.
Najważniejsze zalety lukarny jednospadowej to:
- prosta i czytelna konstrukcja
- stosunkowo łatwe wykonanie
- możliwość stosowania w różnych typach dachów
- dobre doświetlenie pomieszczeń poddasza
Do wad tego rozwiązania należą:
- ograniczone możliwości kształtowania formy architektonicznej
- często niewielkie nachylenie połaci lukarny
- konieczność starannego doboru pokrycia dachowego
Podsumowanie
Lukarna jednospadowa jest jedną z najprostszych konstrukcji lukarn dachowych. Jej wykonanie nie wymaga skomplikowanych rozwiązań ciesielskich, dlatego często stanowi dobry przykład do analizy podstawowych zasad projektowania takich elementów.
Choć obecnie częściej spotyka się lukarny dwuspadowe lub bardziej dekoracyjne formy, lukarna jednospadowa wciąż może być funkcjonalnym rozwiązaniem w dachach o prostej geometrii.
Lukarna jednospadowa jest prostą i funkcjonalną formą lukarny dachowej, która dobrze sprawdza się w dachach o nieskomplikowanej geometrii.
Literatura:
1. Hans-Jürgen Sterly, Horst Böttcher, Heino Walter – Ceramiczne pokrycia dachowe – szczegóły wykonawcze
2. Eberhard Schunck, Hans Jochen Oster, Rainer Barthel, Kurt Kießl – Atlas dachów – dachy spadziste
3. Ernst Neufert – Podręcznik projektowania architektoniczno-budowlanego
4. J. Pogorzelski, L. Urban – Ustroje budowlane, cześć II – konstrukcje drewniane
Autorzy:
mgr inż. Piotr Leń – Dietrich’s Polska
Piotr Głowacki – student IV roku WTD, SGGW Warszawa
Piotr Jaczewski – student IV roku WTD, SGGW Warszawa
Zobacz także
Jeżeli interesuje Cię temat konstrukcji lukarn, przeczytaj również:
- lukarna dwuspadowa – konstrukcje ciesielskie
https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-dwuspadowa-konstrukcje-ciesielskie/ - lukarna trójkątna – konstrukcje ciesielskie
https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-trojkatna-konstrukcje-ciesielskie/ - lukarna trapezowa – konstrukcje ciesielskie
https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-trapezowa-konstrukcje-ciesielskie/ - wole oko – konstrukcje ciesielskie
https://fachowy-dekarz.dev10.pro/lukarna-wole-oko-konstrukcje-ciesielskie/
Udostępnij artykuł
Bardzo ciekawe i zawierające dużo istotnych informacji. Czasami trzeba się doszkolić w różnych tematach.
Bardzo podobają mi się te lukarny. Architektonicznie są wręcz zachwycające. Zazwyczaj montowane na poddaszu na strychu, w pomieszczeniu bardziej służącym jako przechowalnia. Ale dla mnie taka sypialnia na poddaszu z lukarną jednospadową to marzenie, które mam nadzieję kiedyś się ziści 😉
Ciekawie opisane wszystko, na pewno teraz będzie łatwiej w podjęciu decyzji jaki materiał kupić i jak go prawidłowo zamontować. Dzięki takim artykułom możemy zdobyć przydatną wiedzę nieocenioną w praktyce.
Świetny artykuł,można się zaznajomić z wieloma ważnymi informacjami na temat lukarn.Jestem tą szczęściarą,że posiadam takową w sypialni na poddaszu.
Ciekawy i pouczający artykuł. Praktyczne wskazówki dotyczące konstrukcji małej lukarny z pewnością wykorzystam. Będzie to interesujący element małego stryszku – troszeczkę doświetli, a także urozmaici monotonię dachu.
Dobrze zaprojektowana lukarna to praktyczna ozdoba dachu. Podkreśla okna budynku w budynku i nadaje domowi tradycyjny lub nowoczesny charakter. Artykuł dokumentujący konstrukcję lukarny powinien przeczytać każdy fachowy dekarz.
Jednospadowa lukarna nie jest aż tak popularna ja dwuspadowa, niemniej jednak ma ona bardziej praktyczne zastosowanie. Planując stworzyć przyjemny stryszek, to wkomponowanie „dużej lukarny” będzie na miejscu. Powiększy to cały metrarz strychu no i znakomicie doświetli. Jednospadowa też ma jakiś swój urok.
Dużo przydatnych informacji i przejrzyście przedstawione problemy. Marzę o poddaszu z jednospadową lukarną od dzieciństwa.
Świetne rozwiązane. Nowoczesne a zarazem z nutą tradycji. Bardzo pięknie się prezentuje na budynku i posiada cechy elegancji . Dokładne wytłumaczenie w artykule budowy lukarni jednospadowej pozwala sądzić, że nie jest to rozwiązanie zbyt skomplikowane i na pewno większość fachowców dałoby sobie radę z budową.
Taka prosta lukarna jednospadowa bardziej mi się podoba niż dwuspadowe.Po przeczytaniu tego artykułu mogę stwierdzić,że jeśli bym wybierał projekt dachu to wybrałbym taki z lukarnami jednospadowymi.
Świetny artykuł. Autorzy w prosty, przystępny i fachowy sposób opisują montaż lukarny jednospadowej. Taka lukarna to świetna alternatywa, dla bardzo popularnych okien dachowych, serdecznie polecam.
Bardzo rzeczowy artykuł z mnóstwem cennych informacji. My jednak zdecydowaliśmy się na dach dwuspadowy.
Bardzo ciekawe i zawierające dużo istotnych informacji. lukarny do dobre rozwiązanie
Artykuł na temat konstrukcji lukarny jednospadowej na stronie Fachowy Dekarz jest niezwykle wartościowy dla każdego, kto zajmuje się ciesielstwem. Autor szczegółowo opisuje proces budowy, zwracając uwagę na kluczowe aspekty, takie jak wybór materiałów, precyzyjne wymiary oraz techniki montażu. Rysunki techniczne dołączone do artykułu są bardzo pomocne, ułatwiając zrozumienie poszczególnych etapów pracy.
Dzięki temu artykułowi, nawet mniej doświadczeni dekarze mogą zyskać pewność siebie i umiejętności potrzebne do samodzielnego wykonania lukarny jednospadowej. To świetne źródło wiedzy, które warto polecić każdemu fachowcowi w branży budowlanej.