Czy jest jeden najlepszy rozmiar? Po co Wam łata 6×4…?

Łata to element dachu, na którym układa się pokrycie dachowe w postaci na przykład dachówek. Rzemieślnicy wykonując pewne swoje standardowe pokrycia dachowe, mają z pewnością swoje standardowe łaty. Da się zauważyć, że standard łaty zależy też od regionalizacji. W pewnych regionach powszechnie używa się łat 6×4, a w innych 5×4. Pewne pokrycia dachowe układa się wygodniej na łatach o większych przekrojach, a inne – na przykład karpiówka na wolim oku – raczej nie są do ułożenia na łacie 6×4 czy nawet 5×4. Zatem jak to zwykle bywa… to zależy od sytuacji.

Pod dachówkę najczęściej stosowane są łaty 6×4, a czasem 5×4. W różnych materiałach źródłowych znaleźć można pewne wskazówki, zalecenia mówiące, że przy rozstawie krokwi do 100 cm to łata najczęściej ma wymiar 6×4, a przy rozstawach krokwi do 80 cm łata może mieć 5x3cm. Na takie wymiary wskazują doświadczenia branży dekarskiej. Nałożyć na to należy dodatkowo fakt, że na wspomnianym już wolim oku krytym karpiówką łaty wykonuje się z kilku warstw sklejki grubości 6 czy 8 mm, a na stożkach u ich wierzchołka stosuje się czasem rurki pcv. To wszystko potwierdza brak uniwersalności rozmiaru i rodzaju łaty. Jak to jest z dachówkami Edilians?

Pod wiele większych i średniej wielkości modeli dachówek zakładkowych należy stosować łaty o wymiarach 6×4 cm. Będą to dla przykładu duże modele takie jak HP 10 Huguenot, Alpha10 Ste Foy, Omega 10 Ste Foy czy Panne S i Diamant z zakładów Huguenot i wiele innych. Nie ma przeciwwskazań do zastosowania dla nich łat 6×5 cm. Ale Edilians ma wiele modeli dachówek o mniejszych wymiarach, gdzie na metr wchodzi ich około 20 czy 22 sztuk, a rozstaw łat wynosi dla nich mniej więcej 22 czy 24 cm. Są to dla przykładu modele Monopole No 1 i Beauvoise Graphite z zakładów Huguenot oraz Arboise Ecaille i Arboise Rectangulaire z zakładów Jacob. Odejmując od rozstawu łat (przy tych mniejszych dachówkach) wymiar łaty, zostaje między łatami około 16-18 cm, co może zacząć być tak po prostu niewygodne do poruszania się po dachu. Tutaj może warto pomyśleć o łacie 5×4, bo ten jeden centymetr może podnieść komfort pracy.

Jednak Edilians ma jeszcze mniejsze dachówki. Mowa tutaj jest o całej rodzinie płaskich dachówek PLATE, które porównać można do karpiówek o wykroju prostym, prostokątnym. Zacznijmy od modelu Stretto Huguenot, który z tej rodziny jest największą płaską dachówką Ediliansa. Dla Stretto rozstaw łat mieści się w granicach 14-15 cm, a więc jest taki mniej więcej jak dla karpiówki układanej w łuskę. Łata 6×4 daje luz między łatami na poziomie 8-9 cm, co jest już po prostu niewygodne. Warto zastosować w tej dachówce łatę 6×5 cm, bo tutaj ten jeden centymetr dodatkowo ma znaczenie.

Następną, nieco mniejszą dachówka płaską z zakładów Huguenot jest PLATE 20×30 z rozstawem łat od 10,5 do 11,5 cm. Jeśli zastosujemy łatę 6×4 to między łatami zostanie 4,5-5,5 cm. Tutaj raczej aż się prosi łata 5×4. Dużą grupą płaskich dachówek Ediliansa są te o wymiarach 17×27 produkowane w zakładach Ste Foy, Doyet i Phalempin. Dla nich rozstaw łat mieści się w przedziale 9-10 cm. Zdejmując z tego 6 cm na łatę zostaje 3-4 cm prześwitu między łatami. To już przestaje być niewygodne, bo po tak ołatowanym dachu w zasadzie chodzimy jak po pełnym deskowaniu.

Pojawia się natomiast inny problem. Dachówki o wymiarach 17×27 cm też mają noski i one wymagają pewnej wolnej przestrzeni nad łatą. Jest to dla przykładu 2 cm przy dachówce Plate 17×27 z zakładów Phalempin i 3 cm przy dachówce Plate Ecaille Pressee 17×27 z zakładów Ste Foy. I zauważmy, że dla tej ostatniej (na marginesie pięknej, wytrzymałej i trwałej karpiówki układanej powszechnie w dolinie Chamonix w Alpach) te 3 cm na nosek to dokładnie wymiar „na styk” przy minimalnym rozstawie łat dla niej i łacie 6×4. Tutaj wręcz wymagana jest łata 5×4.

Nadmienić trzeba w tym miejscu, że oferta dachówek płaskich marki Edilians nie kończy się na dachówkach 17×27. Są jeszcze mniejsze, filigranowe dachóweczki o wymiarach 16×24 pięknie wyglądające na dachach. To dla przykładu Plate 16×24 Phalempin i Plate 16×24 Doyet. Dla tych modeli rozstaw łat wynosi od 7,5 do 8,5 cm. W tym przypadku łata musi być mniejsza.

Podsumowując, zwróćmy uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze wychodząc poza, powiedzmy, standardowe i popularne modele dachówek i sięgając po te wyjątkowe, wręcz „inne”, warto przyjrzeć się tej konkretnej dachówce, zerknąć do materiałów technicznych i nie poddawać się „rutynie”. Po drugie łata jest elementem konstrukcyjnym, przenoszącym ciężar pokrycia dachowego i podlega obliczeniom konstruktora. W projekcie pod daną dachówkę przewidziana powinna być odpowiednia łata.

Zamarat Sp. z o.o.
ul. Wspólna 1, 05-830 Nadarzyn
Tel. 22 644 00 10
www.zamarat.pl